Potocznie oddychanie oznacza jedynie wdychanie i wydychanie powietrza. To wymiana gazowa – polegająca na dostarczaniu organizmowi tlenu i usuwaniu z niego dwutlenku węgla. Dzięki obecności tlenu w komórkach uwalniana jest niezbędna do życia energia. Jest to oddychanie komórkowe. Oddychanie jest procesem warunkującym życie, gdyż pozwala organizmom korzystać z energii zawartej w pokarmie. Wszystkie istoty potrzebują energii do wykonywania czynności życiowych – dzięki niej mogą się poruszać i odżywiać, wydalać, reagować na bodźce, prowadzić procesy biochemiczne w komórkach, rozmnażać się i rosnąć. Ptaki i ssaki potrzebują energii również po to, żeby utrzymywać stałą temperaturę ciała, niezależną od temperatury otoczenia.
Związki pokarmowe zawierają energię chemiczną, dlatego są pokarmem organizmów. Uwalnianie energii z pokarmu odbywa się w każdej żywej komórce i jest nazywane oddychaniem komórkowym. W komórkach organizmów jądrowych proces ten zachodzi w cytozolu i mitochondriach – strukturach, których funkcję można porównać z działaniem elektrowni.